Over Ikenobo
Ikebana Ikenobo
In de Ikenobo-school speelt het creëeren van ruimte in het arrangement een belangrijke rol: ruimte tussen de verschillende bloemen en takken. Je hebt voor de basisschikkingen dan ook niet veel materiaal nodig. Als je een tuin of een balkon hebt, kun je met weinig materiaal al snel iets moois creëren. We gebruiken vaak duurzame) materialen van het seizoen. Wel heb je in Ikenobo te maken met regels wat betreft hoogte, soort materiaal per seizoen of gelegenheid, diepte, kleur, contrast en dergelijke. Daarover leer je tijdens de verschillende lessen. Ikebana is een Japanse ‘do’: een weg van leren, waarbij het gaat om de beoefening; het resultaat is als het ware mooi meegenomen – maar het gaat om het continu verbeteren van je eigen vaardigheden.
Deze discipline, de herhaling in de beoefening, stopt niet na een cursus, seizoen of jaar. De meeste Ikenobobeoefenaars blijven hun leven lang leren, met een kleine groep in lessen, workshops en via tentoonstellingen.
Ikenobo-stijlen
Binnen Ikenobo leer je volgens een vast curriculum gaandeweg een aantal verschillende schikkingen. Bij het maken van alle schikkingen gaat het om het creëren van ruimte, het meegaan met de seizoenen en het kiezen van de compositie met kleur, diepte, vlak, lijnen en massa. De belangrijkste zijn:
Rikka
De Rikka-stijl werd in de 16e eeuw geïntroduceerd. Grootmeester Ikenobo Sen-no ontwikkelde rond 1542, in de Muromachi-periode, ‘Tate-bana’ tot de Rikka-basisvorm. De originele Tate-bana werd samengesteld uit ‘Moto-ki’ en ‘Shita-gusa,’ die het hart, of genade en wijsheid uitbeelden.
In de Rikka-arrangementen worden bloemen en takken gearrangeerd in een staande positie (tate-bana). Rikka is een stijl die het landschap en de vegetatie, de waterkant van velden en bergen op een harmonieuze wijze tot uiting brengt in de vaas. Daar deze stijl zeer expressief is, was hij zeer geschikt voor decoratie in de grote vertrekken van residenties van feodale heersers, zoals de keizer, shogun en de daimyo. Ook werd deze stijl in de 18e eeuw door Ikenobo Senko geschikt gemaakt voor tentoonstellingen. Tot de 18e eeuw hielden alleen mannen zich bezig met ikebana.
Vanaf de16e eeuw, toen de theetradities ontstonden, werd de Nageire stijl (Sonyu-ka) populair. Deze elegante en eenvoudige stijl paste uitstekend bij de sfeer van meditatie in de theekamer en in de kleine kamers van de gewone burgers.
Shoka
Aan het eind van de 17e eeuw ontstond een nieuwe stijl genaamd Shoka. Deze stijl gaf een vereenvoudiging van de Rikka regels.
De drie hoofdelementen van bloemen, planten of takken symboliseren hemel, aarde en de mensheid om de harmonie tussen mens en natuur uit te drukken. Er zijn vaststaande regels over de hoogte, de soort en hoeveelheid materiaal en de positie. Vergeleken met Rikka en Jiyuka kunnen in deze stijl maar weinig materialen worden gebruikt. Er zijn telkens maar 1 tot 3 verschillende materialen (bloemen, planten of takken) die de vitaliteit van planten, die uit de grond komen, tot uitdrukking te brengen. Hoewel deze stijl het minste materiaal gebruikt, wordt hij beschouwd als de mooiste van de drie stijlen – vanwege zijn eenvoud en de waardering van het natuurlijke karakter van de planten of bloemen.
Jiyuka
Bij Jiyuka is de maker minder gebonden aan regels. Het is een vrije schikking met een aantal kenmerken en accent op kleur, diepte, vlak, lijnen, massa of het seizoen. Asymmetrisch werken is belangrijk en ook de vaas speelt een belangrijke rol.